25 apr 2022

De kleren maken de vrouw/man/x, maar wie maakt de kleren?

Een zaterdag in Gent. De straten en terrassen vullen zich met mensen die genieten van de voorjaarszon.  Na twee corona jaren bruist de stad. Zo wordt ook weer volop op zoek gegaan naar nieuwe lente-outfits.  Niet ver daarvandaan staat (het standbeeld van) Lieven Bauwens de taferelen gade te slaan. Hij die het eerste mechanische weefgetouw uit Engeland smokkelde, weet als geen ander hoe Gent een boeiend textielverleden heeft. Dit bracht grote rijkdom mee, maar ook schrijnende armoede.  

Nog steeds verbindt textiel ons met de wereld. Nog steeds brengt deze industrie rijkdom voor sommigen maar schrijnende armoede en barslechte werkomstandigheden voor vele andere met zich mee. Een eenvoudige jeansbroek in de winkel legde meer kilometers af dan wie het draagt.

Het vijfde Fair Fashion Festival vond dit weekend plaats in Gent.  Vandaag is de trieste verjaardag van de ramp in het Rana Plaza complex in Bangladesh waarbij meer dan 1100 mensen omkwamen brengt Gent heel wat mensen, middenveldorganisaties én ondernemers samen die eerlijke mode in de praktijk brengen.  

Want het ís mogelijk om te weten waar je kleren gemaakt worden. Het ís realistisch om transparantie te vragen en te krijgen in de productieketens.  

 #WhoMadeMyClothes 

Het gebrek aan transparantie in de productie van kledij is als een zwarte doos tussen het katoenveld en het winkelrek. En dat geeft vandaag nog te vaak ruimte voor misbruik. Grote kledingmerken hebben een verdienmodel opgebouwd rond fast fashion waar enkel hun aandeelhouders beter van worden. De katoenproducenten worden uitgewrongen om aan bodemprijzen te verkopen. Kinderarbeid, dwangarbeid en ongezonde werkomstandigheden zijn legio. Katoenplukkers in deze fast fashion-industrie worden blootgesteld aan giftige chemicaliën die voor de katoenteelt worden gebruikt. Ook bij het verven en bedrukken van stoffen worden giftige stoffen gebruikt, met nefaste gevolgen voor hun gezondheid.  

De contracten voor het naaien van kledij worden meerdere keren doorverkocht tot de verdien-marges zo klein zijn dat mensen thuis aan het werk gaan of in geïmproviseerde productiehallen waar het gevaarlijk en ongezond werken is. Bestellingen worden op te korte termijnen geplaatst waardoor onmogelijke werkuren de norm zijn en sub-contractanten afhankelijk worden van grote inkopers, hetgeen opnieuw de prijzen en lonen drukt. Vrouwen in het bijzonder zijn bovendien de grootste slachtoffers van deze praktijken. 

Die ondoorzichtige ketens nemen het verantwoordelijkheidsgevoel weg bij veel winkeliers en kledingmerken want “ze kunnen onmogelijk weten waar de kledij gemaakt werd”. Dat is niet onmogelijk, dat is een keuze. En dit model moet anders. Dit kan anders. Het is in ons aller belang.  

Is circulaire mode de oplossing?  

De Europese Commissie lanceerde enkele weken geleden een pakket maatregelen om de mode-industrie aan te zetten tot meer circulair werken. Hergebruiken van materialen is een essentieel onderdeel van eerlijke kledij en een belangrijke bijdrage aan klimaatacties. Een mooie doelstelling als je weet dat slechts 1 % van de kledij wereldwijd wordt gerecycleerd.  Maar de Europese Unie vergat aandacht te besteden aan de arbeidsomstandigheden doorheen de productieketen.  

Sinds 2005 draagt Gent de titel van FairTradeGemeente en in 2019 werd ze de eerste Europese hoofdstad van de eerlijke handel. Dit had de stad grotendeels te danken aan de acties rond eerlijke kledij: er wordt al jarenlang gewerkt met leveranciers van de Stad om transparantie in de productie van werkkledij te vergroten (met een gewaardeerde toolkit), tezelfdertijd worden lokale ondernemers ook gestimuleerd en ondersteund om transparante ketens op te zetten en eerlijke kledij meer beschikbaar en steeds betaalbaarder te maken. Steeds meer mensen kiezen voor “slow fashion” en pre-loved kleding. Iets waar online platformen, pioniers  en sociale ondernemers op inspelen.   

Maar de verantwoordelijkheid om fast fashion achter ons te laten, kan  niet alleen op de schouders van de consument rusten. 

Het kopen van fast fashion is niet altijd een kwestie van keuze. Mode tegen betaalbare prijzen is essentieel voor mensen met minder financiële middelen. Eerlijke, kwalitatieve en duurzame kledij mag niet elitair zijn. De vraag naar fast fashion zal niet verdwijnen zolang we er niet in slagen de ongelijkheid in onze samenleving als geheel aan te pakken.  

De echte kost van de fast fashion wordt nog steeds niet meegerekend. Die lage prijzen zijn fake news. De Europese Unie, en dus ook België moeten af van het idee dat deze industrie zichzelf vrijwillig zal genezen van deze praktijken – maar ook af van het idee dat enkel de kracht van de consument dit zal veranderen.  

Think local, act global 

Innovatieve ondernemers en gedreven consumenten tonen de weg van wat mogelijk is. Dat is hoopvol maar er is een wettelijke norm nodig. Enkel zo kan uitbuiting tegengegaan en gecontroleerd worden. Kiezen voor een eerlijkere en ecologische kledingindustrie is goed voor de lokale economie en beschermt de consument. De wettelijke garantie op eerlijke lonen, eerlijke handelspraktijken en faire prijzen zal vooral KMO’s versterken en dus meer lokale welvaart creëren Een wettelijke norm en controleerbare verantwoordelijkheid voor bedrijven maakt de concurrentie eerlijker.  

Dit kan bijvoorbeeld via wat een uitgebreide groep Belgische middenveldorganisaties voorstellen als een zorgplichtwet (www.11.be/zorgplicht). Ze maken daarin de combinatie van de “plicht tot zorgvuldigheid” en de “plicht tot herstel”. Zorgplicht houdt dan voor bedrijven zowel een plicht in om na te gaan of er in hun waardeketen geen mensenrechtenschendingen plaatsvinden, als een plicht om de slachtoffers van die schendingen herstel aan te bieden. Zorgplicht geldt zowel voor de mensenrechten, inclusief de arbeidsrechten als voor de internationale milieunormen.  

Het is bovendien ook een bescherming van de consument want het garandeert dat men krijgt waarvoor men betaalt: eerlijke kledij aan eerlijke prijzen. 

Dat het kan, dat bewijzen Gent en heel wat Gentenaars dagelijks. Dit weekend was Gent, nog meer dan anders de hoofdstad van de eerlijke handel tijdens het Fair Fashion Fest waar internationale experten komen spreken, waar elke m/v/x eerlijke kledij kan komen passen. Want het kan acht anders.

#madewithrespect 

#whomademyclothes

#fashionrevolution #fashrev #ranaplazaneveragain

#fairfashionfest

 

Hafsa El-Bazioui, schepen van Personeel, Facilitair Management en Internationale Solidariteit, Gent  

Sergi Corbalán, executive director Fair Trade Advocacy Office, Brussel 

Reacties

Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren